01 / Tussen groen en bruin
Het Veluwse bos in 2046
Op Planken Wambuis begint het bos van straks bij een gat tussen de kronen.
Tekst en fotografie / Joost ter Velde
Links op mijn foto valt het licht tussen de stammen. Rechts hangen bruine naaldtakken dicht over het pad. In de verte, precies tussen die twee bosranden in, steekt een ree over. Je kijkt er makkelijk overheen.
Ik verwacht dat delen van het Veluwse bos in 2046 opener zijn en meer afwisseling laten zien. Op Planken Wambuis ben ik vooral benieuwd naar de plekken waar nu gaten tussen de kronen zitten. Welke bomen groeien daar straks terug? En welke daarvan zijn er uit zichzelf gekomen?
02 / Van kronen naar wortels
Waar blijft de regen?
Fijnspar is door droogte kwetsbaar en de letterzetter zorgde voor de genadeklap van bomen. Klein voordeel is wel dat ik nog nooit zoveel spechten heb gezien.
Op een andere foto staat het water tot aan de bosrand. Het is meteen zichtbaar. Hoeveel water op een hoger stuk bos beschikbaar blijft voor de wortels, laat zich moeilijker aflezen. Daarvoor moet je de regen volgen vanaf het moment dat die de eerste tak raakt.
Een deel van het water blijft aan bladeren, naalden en takken hangen en verdampt daar. Wat de bodem bereikt, kan door wortels worden opgenomen of dieper wegzakken. Op de hoge delen van de Veluwe zit het grondwater op veel plekken diep. Dan is het vocht dat in de bodem achterblijft belangrijk voor de bomen.
In een van de modelstudies uit mijn onderzoek zit een uitkomst die me verraste. Een dicht loofbos kan volgens de berekening in een jaar evenveel of meer water verdampen dan een gemiddeld naaldbos. Hoeveel ruimte er tussen de kronen zit, verdient dus ook aandacht.
De onderzoekers rekenden bovendien met verschillende worteldieptes. Bij een grotere aangenomen diepte kan een boom in het model uit een dikkere bodemlaag vocht halen. Dat verandert hoeveel water er volgens de berekening uiteindelijk overblijft voor aanvulling van het grondwater.
03 / Wat buiten beeld blijft
Onder de bosbodem
Op de foto zie ik licht tussen de stammen. Wat er onder die stammen verandert, vraagt om ander onderzoek.
Verzuring
In de bronnen die ik las, gaat het onder meer over calcium en magnesium. Die mineralen kunnen uit de wortelzone wegspoelen als de bodem verzuurt.
Worteldiepte
De modelstudie vergelijkt 1 en 2,5 meter aangenomen worteldiepte. De 3 meter op de plaat is geen uitkomst van die vergelijking.
Bodemherstel
Rijk strooisel, steenmeel en bodemtransplantatie zijn mogelijke ingrepen. Of ze helpen, hangt af van de plek en de omstandigheden.
04 / Wat groeit er terug?
Terug naar de Afstandslaan
Vanuit de heide zie ik de beukenlaan als een lijn aan de rand van het bos. De laan oogt nu slechter dan ik me herinner. Daarom wil ik terug naar het standpunt van deze foto. Welke kronen zijn ijler geworden? Waar zie ik een opening die er eerder niet zat? Een nieuwe opname vanuit dezelfde hoek geeft me iets concreets om naast mijn herinnering te leggen.
Voor het bos van straks wil ik ook lager kijken, naar de jonge bomen onder de kronen. In mijn onderzoek kwam ik een eenvoudige manier tegen om daar meer over te weten te komen. Vergelijk de aanwas binnen een wildraster met die erbuiten. Zo kun je onderzoeken welke rol vraat speelt. Dat helpt bij de vraag of jonge bomen er op eigen kracht bovenuit kunnen groeien en wanneer een beheerder ingrijpt.
